Tezi bitirdiniz, son satırı yazdınız — ve sıra kaynakçaya geldi. Onlarca kaynak, farklı formatlar, asılı girinti kuralı… Her öğrencinin en çok zaman kaybettiği bölüm kaynakçadır. Bu rehberde APA 7, MLA ve Chicago formatlarını gerçek örneklerle öğrenecek, yaygın hataları görecek ve işi otomatikleştiren araçları keşfedeceksiniz.
Kaynakça, bir akademik çalışmada — tez, makale, ödev veya proje — yararlanılan tüm kitap, makale, tez, web sitesi ve diğer kaynak türlerinin belirli kurallara göre listelendiği bölümdür. Türk Dil Kurumu'na göre kaynakça, "bir yazıda, eserde yararlanılan kaynakların belirtildiği bölüm"dür.
Kaynakça üç temel işlev üstlenir: okuyucunun kullandığınız kaynaklara kolayca ulaşmasını sağlar; çalışmanızın bilimsel altyapısını gösterir; ve intihal riskini ortadan kaldırır. Danışman gözünde, zengin ve doğru hazırlanmış bir kaynakça alanınıza ne kadar hâkim olduğunuzun en somut kanıtıdır.
Kaynakçanın 3 Temel İşlevi
Hangi Formatı Kullanmalısınız: APA, MLA veya Chicago?
Dünyada 10'dan fazla atıf sistemi kullanılmakla birlikte Türkiye'deki üniversitelerin büyük çoğunluğu üç temel formatı benimser. Hangi formatı kullanacağınız, büyük ölçüde akademik alanınıza ve enstitünüzün yazım kılavuzuna bağlıdır.
Hangi Alanda Hangi Format?
⚠️ Önce Enstitünüzü Kontrol Edin
Hangi formatın kullanılacağı enstitüden enstitüye farklılık gösterir. Tezinizi yazmaya başlamadan önce danışmanınıza ve enstitünüzün yazım kılavuzuna başvurun. Yanlış format seçimi, tamamlanmış bir tezi baştan düzenlemenize yol açabilir.
APA 7
Sosyal bilimler, psikoloji, eğitim, işletme, sağlık
Yazar-tarih sistemi
Metin içi: (Demir, 2023)
DOI zorunlu (varsa)
Asılı girinti 1.27 cm
İtalik: kitap ve dergi adları
MLA 9
Edebiyat, dil bilimleri, felsefe, beşeri bilimler
Yazar-sayfa sistemi
Metin içi: (Yılmaz 45)
"Works Cited" başlığı
Erişim tarihi URL'de
İtalik: kitap ve dergi adları
Chicago 17
Tarih, hukuk, siyaset bilimi, bazı sosyal bilimler
Dipnot veya yazar-tarih
Metin içi: (Kaya, 2022, s. 34)
"Bibliography" başlığı
İtalik: kitap ve dergi adları
Virgül-nokta karmaşık yapı
APA 7 Kaynakça Nasıl Yazılır?
APA (American Psychological Association) 7. baskı, Türkiye'deki üniversitelerin büyük çoğunluğu tarafından benimsenen standarttır. APA 7, APA 6'dan bazı önemli yeniliklerle ayrılmaktadır: DOI artık https://doi.org/ formatında yazılır, "erişim tarihi" genel web siteleri için artık zorunlu değildir ve 8 ve üzeri yazarlı eserlerde ilk 19 yazar listelenip "…" ile son yazara atlanır.
APA 7 Kaynakça Girişinin Yapısı
APA 7 Kaynakça Örnekleri
📘 APA 7 — Kitap, Makale, Web, Tez Örnekleri
📗 Tek Yazarlı Kitap
Yıldırım, A. (2020). Eğitimde araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
📗 İki Yazarlı Kitap
Karasar, N., & Demir, C. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri: Kavramlar, ilkeler, teknikler. Nobel Yayıncılık.
📄 Dergi Makalesi (DOI ile)
Şahin, E. (2022). Sosyal medya kullanımı ve akademik başarı ilişkisi. Eğitim ve Bilim, 47(211), 45–62. https://doi.org/10.15390/EB.2022.xxxx
📄 Dergi Makalesi (3+ Yazar)
Demirtaş, Z., Arslan, F., & Kaya, S. (2021). Okul yöneticilerinin liderlik davranışları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(2), 312–340. https://doi.org/10.37213/tked.xxxx
🌐 Web Sitesi
TÜİK. (2023). İşgücü istatistikleri Nisan 2023. Türkiye İstatistik Kurumu. https://www.tuik.gov.tr/bulten/2023-xxxx
🎓 Yüksek Lisans Tezi
Çelik, R. (2022). İlkokul öğrencilerinde dijital okuryazarlık düzeyleri [Yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
📰 Gazete Haberi
Aksoy, M. (2023, 15 Mart). Yükseköğretimde dijital dönüşüm hız kazandı. Hürriyet. https://www.hurriyet.com.tr/xxxxx
Asılı Girinti (Hanging Indent) Nedir? — APA 7'nin Görsel Kuralı
MLA Kaynakça Nasıl Yazılır?
MLA (Modern Language Association) 9. baskı, beşeri bilimler ve edebiyat alanlarında kullanılır. "Works Cited" başlığı altında sunulur. APA'dan en önemli farkı, yayın tarihinin sona gelmesi ve metin içinde sayfa numarasının belirtilmesidir: (Yılmaz 45).
📙 MLA 9 — Kitap, Makale ve Web Örnekleri
📗 Tek Yazarlı Kitap
Yılmaz, Ahmet. Türk Edebiyatında Modernizm. Akademi Yayınları, 2020.
📄 Dergi Makalesi
Brown, Linda, and Jack Miller. "İdentitenin Rolü Postmodern Edebiyatta." Literary Review, vol. 54, no. 2, 2019, pp. 123–140.
🌐 Web Sitesi
Ersoy, Zeynep. "Dijital Edebiyat Nedir?" Edebiyat Portalı, 12 Mart 2023, www.edebiyatportali.com/dijital-edebiyat.
Chicago Kaynakça Nasıl Yazılır?
Chicago 17. baskı, iki sistem sunar: Dipnot-Bibliyografya (tarihe ve beşeri bilimlere uygun) ve Yazar-Tarih (sosyal bilimlere uygun). Türkiye'de daha az yaygındır; ancak bazı tarih ve hukuk programlarında zorunludur.
📒 Chicago 17 — Kitap ve Makale Örnekleri
📗 Kitap (Bibliyografya Sistemi)
Yılmaz, Ahmet. Osmanlı İktisadi Tarihi. İstanbul: Tarih Vakfı, 2021.
📄 Dergi Makalesi
Kaya, Selim. "Cumhuriyet Döneminde Eğitim Politikaları." Türkiye Araştırmaları 12, no. 3 (2020): 45–78.
📝 Dipnot Biçimi
¹ Ahmet Yılmaz, Osmanlı İktisadi Tarihi (İstanbul: Tarih Vakfı, 2021), 45.
Genel Kaynakça Yazım Kuralları
Her Formatta Geçerli Temel Kaynakça Kuralları
Kural
APA 7
MLA 9
Chicago 17
Başlık
KAYNAKÇA veya Referanslar
Works Cited
Bibliography
Sıralama
Alfabetik (soyadı)
Alfabetik (soyadı)
Alfabetik (soyadı)
Asılı girinti
✓ 1.27 cm
✓ 1.27 cm
✓ 1.27 cm
Tarih yeri
İkinci eleman (erken)
Son eleman
Parantez veya sonuna
DOI/URL
DOI zorunlu (varsa)
URL gerekli
DOI/URL önerilir
Erişim tarihi
Genelde gerekmez
Gerekli
Değişken içeriklerde
İtalik
Kitap ve dergi adı
Kitap ve dergi adı
Kitap ve dergi adı
Metin İçi Atıf ile Kaynakça İlişkisi
Kaynakça bölümü, metin içi atıflarla doğrudan bağlantılıdır. Her metin içi atıfın kaynakçada tam künyesi, kaynakçadaki her kaynağın da metinde en az bir atfı olmalıdır. Bu ikili uyum, kaynakça kontrolünde en sık aranan kuraldır.
Metin İçi Atıf ↔ Kaynakça Bağlantısı
7 Yaygın Hata ve Doğruları
01
Metin içinde atıf var, kaynakçada yok
Her atfın kaynakçada tam künyesi olmalıdır. Eksik kaynak danışmanlarca anında fark edilir.
✓ Tez biterken iki listeyi yan yana kontrol edin
02
Yanlış veya eksik DOI
APA 7'de DOI varsa eklemek zorunludur. "doi:" yerine https://doi.org/ formatı kullanılmalıdır.
✓ CrossRef.org ile DOI kontrol edin
03
Asılı girinti uygulanmamış
Word'de her kaynağı manuel düzenlemek yerine "Paragraf → Girinti → Asılı" ayarını kullanın.
✓ Word'de tüm kaynakçayı seçip otomatik uygulayın
04
Alfabetik sıralama hatası
Özellikle Türkçe harflerde (ş, ç, ğ) sıralama karışabilir. Ş'yi S'den, Ç'yi C'den sonra alın.
✓ Zotero veya Mendeley otomatik sıralar
05
İtalik kullanımı tutarsız
Kitap ve dergi adları italik; makale başlıkları (APA'da) düz yazılır. Bu sık karıştırılır.
✓ Kaynak türünü belirleyip kuralı ona göre uygulayın
06
Karışık format kullanımı
Bazı kaynakları APA, bazılarını MLA ile yazmak ciddi bir hatadır. Tüm tezde tek format kullanın.
✓ Baştan beri tek format seçin ve sadık kalın
07
URL yerine DOI kullanmamak
Bir makalenin hem DOI hem URL'si varsa, APA 7'de DOI tercih edilmeli; URL ikincil seçenektir.
✓ DOI'yi makale sayfasından veya CrossRef'ten kontrol edin
Kaynakça Araçları: Zotero, Mendeley ve Diğerleri
Yüzlerce kaynağı manuel olarak düzenlemek hem zaman kaybı hem de hata riskidir. Aşağıdaki araçlar, kaynakça oluşturma sürecini otomatikleştirerek tez yazımının en sıkıcı bölümünü kolaylaştırır.
Kaynakça Araçları Karşılaştırması
💡 Tez Öğrencisi İçin Öneri
Başlangıç için Zotero en iyi seçenektir: tamamen ücretsiz, Türkçe arayüzlü ve APA-TR.csl dosyasıyla Türkçe akademik kaynakça standardını destekler. Zotero'yu Word'e entegre ettikten sonra "Add/Edit Bibliography" butonu ile tek tıkta alfabetik sıralı kaynakçanızı oluşturabilirsiniz.
Adım Adım Kaynakça Hazırlama Süreci
1
Kaynak Türünü Belirleyin
Kitap mı, dergi makalesi mi, web sitesi mi, tez mi? Her türün farklı format kuralı vardır. Türü bilmeden doğru formatlama yapamazsınız.
2
Kullanılacak Formatı Seçin
Enstitünüzün yazım kılavuzunu ve danışmanınızı kontrol edin. APA 7 Türkiye'de standarttır; ancak alanınız farklı bir format gerektirebilir.
3
Kaynak Bilgilerini Eksiksiz Toplayın
Yazar adı, yayın yılı, başlık, yayıncı, DOI/URL — hepsini kaynağa ilk eriştiğinizde not alın. Daha sonra aramak ciddi zaman kaybıdır.
4
Zotero veya Mendeley'e Ekleyin
Tarayıcı eklentisiyle kaynaklarınızı otomatik olarak kütüphanenize ekleyin. DOI varsa metadata otomatik çekilir.
5
Word'de "Add/Edit Bibliography" ile Oluşturun
Tez bittiğinde Word'deki Zotero/Mendeley sekmesinden tek tıkla kaynakça oluşturun. Alfabetik sıralama ve asılı girinti otomatik uygulanır.
6
Manuel Kontrol Yapın
Otomatik oluşturulan kaynakçada DOI eksiklikleri, büyük/küçük harf hataları veya yanlış eser adları olabilir. Son kontrolü mutlaka yapın.
7
Metin İçi – Kaynakça Uyumunu Kontrol Edin
Metinde atıf yapılan her kaynağın kaynakçada, kaynakçadaki her kaynağın da metinde yer aldığını çapraz kontrol edin.
Sık Sorulan Sorular
Kaynakça nasıl yazılır?
▾
Kaynakça, çalışmada kullanılan tüm kaynakların belirli bir formata (APA, MLA, Chicago vb.) göre alfabetik sırayla listelendiği bölümdür. Her kaynak; yazar adı, yayın yılı, eser adı ve yayıncı bilgisini içermelidir. Metin içinde atıf yapılan her kaynak kaynakçada, kaynakçadaki her kaynak da metin içinde yer almalıdır.
Kaynakçada asılı girinti ne demek?
▾
Asılı girinti (hanging indent), kaynakça girişlerinde ilk satırın sol kenarda başlaması, devam eden satırların ise 1.27 cm (0.5 inç) içeriden başlamasıdır. APA 7 formatının en belirgin görsel özelliğidir. Word'de uygulamak için: kaynakçayı seçin → Paragraf → Girinti → Özel → Asılı.
APA ile MLA arasındaki fark nedir?
▾
APA sosyal bilimler için geliştirilmiş, yazar-tarih sistemini kullanan bir formattır (Yazar, Yıl). MLA ise dil, edebiyat ve beşeri bilimler için kullanılır ve yazar-sayfa sistemiyle çalışır (Yazar sayfa). APA'da yayın tarihi erken belirtilirken MLA'da eser başlığı öne çıkar.
Kaynakçada DOI zorunlu mu?
▾
APA 7 formatında akademik makale ve kitaplarda DOI numarası varsa eklenmesi zorunludur. DOI yoksa URL yazılır. Web sitelerinde erişim tarihi artık genel olarak gerekli değildir; ancak sık değişen içerikler için eklenebilir.
Kaynakça hangi sıraya göre yazılır?
▾
Kaynakça yazar soyadına göre A'dan Z'ye alfabetik olarak sıralanır. Aynı yazarın birden fazla eseri varsa yayın yılına göre kronolojik sıralama yapılır. Yazarı olmayan kaynaklar için eser adının ilk harfine göre sıralama yapılır.
Kaynakça formatlamanızı bize bırakın
Hipotez Akademi olarak tez formatlaması, kaynakça düzenleme ve APA 7 uyumluluk kontrolü hizmeti sunuyoruz.
